Jeśli masz w szafie jedwab albo dopiero planujesz go kupić, powinieneś wiedzieć, jak naprawdę zachowuje się ten materiał na co dzień. Jedwab ma opinię tkaniny wymagającej i kapryśnej, ale w praktyce wiele zależy od tego, jak jest tkany, noszony i pielęgnowany. Warto poznać różnice między rodzajami jedwabiu, bo od nich zależy, czy bluzka będzie wyglądała na wygniecioną po godzinie, czy po całym dniu. Ten tekst pokazuje wprost: kiedy jedwab się gniecie, jak temu zapobiegać i jak dbać o jedwabne ubrania, żeby długo wyglądały świeżo.
Czy jedwab się gniecie? Krótka odpowiedź z długimi konsekwencjami
Jedwab się gniecie, ale dużo mniej niż len i inaczej niż bawełna. Jako włókno naturalne reaguje na wilgoć, temperaturę i nacisk, dlatego zagniecenia pojawiają się przede wszystkim tam, gdzie materiał jest ściskany: w talii, pod paskiem, w okolicy łokci, na plecach pod torebką.
Stopień gniecenia zależy od:
- rodzaju splotu (satyna, krepa, szyfon, twill),
- gramatury – cienki szyfon gniecie się inaczej niż ciężka satyna,
- dodatków – domieszka wiskozy lub poliestru może zwiększyć lub zmniejszyć skłonność do zagnieceń,
- sposobu noszenia – czy ubranie jest mocno opinające, czy ma luz.
Co ważne: wiele jedwabnych tkanin nie tyle „gniecie się”, co lekko się „łamią”. Zagniecenia są płytkie, często wystarczy para z prysznica lub powieszenie ubrania na wieszaku, żeby materiał sam się rozprostował.
Naturalne włókno jedwabne ma sprężystą strukturę, dzięki czemu delikatne zagniecenia potrafią samoistnie zniknąć pod wpływem pary i ciężaru tkaniny.
Rodzaje jedwabiu a podatność na zagniecenia
Pod jednym słowem „jedwab” kryje się kilka zupełnie różnych w noszeniu tkanin. Od nich zależy, czy będziesz walczyć z zagnieceniami co chwilę, czy tylko lekko poprawiać ubranie w ciągu dnia.
Satyna jedwabna – gładka, elegancka, wymagająca
Satyna jedwabna (często spotykana w koszulach, sukienkach slip dress, piżamach) ma bardzo gładką, lśniącą prawą stronę i matową lewą. Ta gładkość sprawia, że zagniecenia są bardziej widoczne w świetle – każda „fałdka” odbija światło inaczej.
Satyna o wyższej gramaturze (np. 19–22 momme) gniecie się mniej niż bardzo cienka. Im materiał cięższy, tym bardziej „trzyma formę” i lepiej się układa. Cienka satyna potrafi mocno się załamywać w talii czy na brzuchu podczas siedzenia.
W codziennym noszeniu najlepiej sprawdzają się:
- luźniejsze koszule zamiast mocno dopasowanych,
- sukienki, które nie są ściskane paskiem na maksa,
- spódnice z podszewką, żeby materiał nie łapał dodatkowych zagnieceń od bielizny.
Satynowy jedwab wygląda spektakularnie, ale wymaga świadomego traktowania: lepiej unikać długiego siedzenia w ciasno zapiętej sukience z cienkiej satyny, jeśli zależy na nienagannym wyglądzie przez cały dzień.
Jedwab krepa i szyfon – zagniecenia mniej widoczne
Krepa jedwabna i szyfon jedwabny mają delikatnie ziarnistą, „chropowatą” strukturę. Dzięki temu zagniecenia optycznie znikają w fakturze tkaniny – nie tworzą tak ostrych linii jak na gładkiej satynie.
Krepa zwykle jest nieco cięższa, pięknie się układa, ma płynny, lejący chwyt. Zagniecenia pojawiają się, ale są bardziej miękkie, przypominają naturalne załamania, a nie „ostre” fałdy. To dobry wybór na:
- sukienki do pracy i na wyjścia,
- bluzki, które często noszone są pod marynarką,
- spódnice, które muszą dobrze znosić siedzenie.
Szyfon jest bardzo cienki i półprzezroczysty. Sam w sobie gniecie się, ale przez lekkość i transparentność zagniecenia są mało widoczne. Często stosuje się go warstwowo, co jeszcze bardziej „maskuje” ewentualne fałdki. W praktyce szyfonowe jedwabie wyglądają świeżo dłużej niż cienka, błyszcząca satyna, nawet jeśli materiał faktycznie pracuje.
Jedwab z domieszkami – kiedy pomaga, a kiedy przeszkadza
Na metkach często pojawia się jedwab z dodatkiem wiskozy lub poliestru. Domieszki wyraźnie wpływają na gniecenie.
Wiskoza jest także włóknem pochodzenia celulozowego, więc sama w sobie potrafi się gnieść nawet mocniej niż jedwab. Jednak przy dobrze zaprojektowanej tkaninie jedwabno-wiskozowej zagniecenia nie są tak ostre, a materiał często szybciej się rozprostowuje pod wpływem pary.
Domieszka poliestru zwykle zmniejsza podatność na zagniecenia, ale zmienia też charakter tkaniny: staje się mniej „oddychająca”, pojawia się inny rodzaj połysku. Takie materiały mogą być praktyczne w podróży, ale nie dają tego samego komfortu co 100% jedwab.
Jeśli priorytetem jest minimalna ilość zagnieceń, jedwab z niewielką domieszką poliestru może być rozsądnym kompromisem. Gdy liczy się przede wszystkim naturalność i komfort skóry – lepiej postawić na czysty jedwab lub jedwab z wiskozą.
Jedwab dzianinowy – najmniej problematyczny w codziennym noszeniu
Dzianina jedwabna (np. cienkie sweterki, topy, body) zachowuje się zupełnie inaczej niż tkanina. Jest elastyczna, pracuje z ciałem i dużo mniej się gniecie. Jeśli pojawiają się zagniecenia, znikają szybko pod wpływem ciepła skóry i ruchu.
To opcja dobra dla osób, które chcą mieć jedwab blisko ciała, ale nie lubią widoku pogniecionej koszuli po kilku godzinach. Dzianiny jedwabne świetnie nadają się także na podróże – po wyjęciu z walizki często wystarczy powiesić je na chwilę na wieszaku.
Warto jednak pamiętać, że dzianina jedwabna jest bardziej wrażliwa na rozciąganie (np. przez wieszanie na cienkich wieszakach) niż na zagniecenia. W tym przypadku większym zagrożeniem są „wyciągnięte ramiona” niż fałdki na materiale.
Jak nosić jedwab, żeby się mniej gniótł
O tym, jak bardzo pognieciony będzie jedwab na koniec dnia, decyduje nie tylko rodzaj tkaniny, ale też sposób noszenia. Kilka prostych nawyków robi dużą różnicę.
Po pierwsze – odpowiedni rozmiar i fason. Jedwab nie lubi mocnego naciągania. Zbyt obcisła koszula będzie się „łamać” przy każdym ruchu, podczas gdy luźniejszy fason pozwoli materiałowi swobodnie opadać. Dotyczy to zwłaszcza satyny – przy dopasowanych krojach każda fałda jest widoczna.
Po drugie – zwrócenie uwagi na to, co jest pod spodem. Grube szwy bielizny, wystające kieszenie czy ciężkie paski potrafią „odcisnąć” się na jedwabiu. Lepiej sprawdzają się:
- gładka bielizna bez mocnych szwów,
- paski z miękkiej skóry lub materiału, a nie bardzo sztywne,
- unikanie upychania telefonu i kluczy w kieszeniach jedwabnych spodni czy sukienek.
W ciągu dnia warto pamiętać o prostej zasadzie: jeśli wiesz, że przez godzinę będziesz siedzieć (auto, pociąg, biuro), lepiej przed tym lekko poprawić układ ubrania – wygładzić materiał pod paskiem, podciągnąć spódnicę odrobinę do góry, żeby nie była sztywno naciągnięta.
Przy podróżach dobrze sprawdza się rolowanie jedwabnych rzeczy zamiast składania w ostre kostki. Mniej „łamie” to włókna i po wyjęciu z walizki ubrania mają jedynie miękkie załamania, które łatwo znikają pod wpływem pary.
Prasowanie i odświeżanie jedwabiu
Jedwab lubi delikatne traktowanie, ale wcale nie jest skazany na wieczne „zmięcie”. Przy odpowiednim podejściu można go bezpiecznie prasować i odświeżać.
Prasowanie jedwabiu krok po kroku
Najbezpieczniej traktować jedwab jak tkaninę wrażliwą na temperaturę i nacisk. Otwarta, sprężysta struktura włókien może się zniszczyć, jeśli żelazko będzie zbyt gorące lub przyciśnięte na sucho.
Podstawowe zasady:
- ustawienie żelazka na program „jedwab” lub najniższą temperaturę parową,
- prasowanie na lewej stronie, najlepiej przez cienką bawełnianą ściereczkę,
- unikanie dociskania – bardziej „unoszenie i opuszczanie” żelazka niż przesuwanie na siłę,
- jedwab powinien być lekko wilgotny albo spryskany delikatnie wodą.
Przy satynie jedwabnej to szczególnie istotne. Zbyt wysoka temperatura może zmatowić powierzchnię lub zostawić „lśniące plamy” w miejscach zbyt mocno przyciśniętych. Krepa i szyfon są odrobinę bardziej wyrozumiałe, ale nadal warto trzymać się niskich temperatur.
Dobrym rozwiązaniem jest także parownica (steamer). Działa łagodniej niż tradycyjne żelazko, odświeża tkaninę i usuwa większość zagnieceń bez ryzyka przypalenia. Jedwab paruje się zawsze zwisający na wieszaku, kierując parę od spodu ku górze.
Odświeżanie bez żelazka – kiedy wystarczy para i grawitacja
Nie każdy jedwab wymaga pełnego prasowania po każdym użyciu. Często wystarczy lekkie odświeżenie, zwłaszcza gdy pojawiły się tylko drobne zagniecenia po transporcie lub krótkim noszeniu.
Najprostszy sposób to powieszenie ubrania w łazience podczas ciepłego prysznica. Para wodna „poluzuje” zagniecenia, a ciężar mokrego powietrza i samego materiału pomoże mu się naturalnie rozprostować. Ubranie nie może wisieć bezpośrednio nad strumieniem wody ani być zamoczone – chodzi o wilgotną parę, nie o kąpiel.
Drugą opcją jest lekkie spryskanie jedwabiu wodą z atomizera i pozostawienie go na szerokim wieszaku do wyschnięcia. Nie należy ugniatać ani wykręcać tkaniny – im mniej mechanicznego nacisku, tym łagodniejsze zagniecenia.
Przy kreposzyfonach i lżejszych tkaninach często wystarczy samo powieszenie na kilka godzin w przewiewnym miejscu. Wiele drobnych załamań znika, gdy jedwab „odpocznie” po zdjęciu z ciała.
W przypadku jedwabiu lepiej częściej korzystać z pary i wieszaka, a rzadziej z pełnego prasowania na desce – tkanina odwdzięczy się dłuższą żywotnością i lepszym wyglądem.
Pranie i suszenie jedwabiu a zagniecenia
Sposób prania bezpośrednio wpływa na to, jak jedwab będzie się gniotł później. Źle wypłukane detergenty, zbyt gorąca woda czy wirowanie na pełnych obrotach potrafią zniszczyć zarówno strukturę tkaniny, jak i jej odporność na zagniecenia.
Najbezpieczniejsze jest pranie ręczne w chłodnej wodzie z dodatkiem specjalnego płynu do jedwabiu lub bardzo delikatnego środka do prania wełny. Ubranie powinno być delikatnie zanurzone, lekko poruszane w wodzie, bez pocierania czy wykręcania. Po praniu jedwab płucze się w wodzie o podobnej temperaturze, żeby uniknąć szoku temperaturowego włókien.
Pralka jest opcją tylko wtedy, gdy tkanina jest oznaczona jako nadająca się do prania mechanicznego i jeśli dostępny jest program do delikatnych tkanin z minimalnym wirowaniem (np. 400–600 obrotów). Ubranie wkłada się do siateczkowego woreczka, żeby ograniczyć tarcie o bęben.
Suszenie ma ogromny wpływ na zagniecenia. Jedwab nie powinien być:
- wykręcany w rękach,
- suszone w suszarce bębnowej,
- wystawiany na pełne, ostre słońce.
Najlepiej położyć go na ręczniku, lekko zrolować, żeby odcisnąć nadmiar wody, a potem powiesić na szerokim wieszaku lub rozłożyć na płasko. Gdy jest jeszcze lekko wilgotny, można delikatnie wygładzić dłonią większe załamania – po wyschnięciu będą dużo mniejsze.
Przechowywanie jedwabnych ubrań, żeby się nie gniotły
Nawet najlepiej wyprasowany jedwab można łatwo zniszczyć złym przechowywaniem. Kilka prostych zasad pozwala utrzymać ubrania w dobrym stanie między kolejnymi założeniami.
Jedwabne koszule, sukienki i spódnice najlepiej wieszać, nie składać w kostkę. Wieszaki powinny być dość szerokie i zaokrąglone, żeby nie tworzyć ostrych linii na ramionach. Dla cienkich tkanin dobrze sprawdzają się wieszaki obciągane materiałem lub aksamitne.
Cięższe jedwabne rzeczy (np. długie suknie, żakiety) warto trzymać w przewiewnych pokrowcach z tkaniny, a nie w plastikowych. Jedwab potrzebuje dostępu powietrza, żeby nie łapać wilgoci i zapachów. Zbyt ścisłe upakowanie ubrań w szafie sprzyja zagnieceniom – tkaniny ściskają się nawzajem.
Elementy, które mogą się rozciągać (dzianinowe topy, cienkie sweterki jedwabne), lepiej przechowywać na płasko, delikatnie złożone, ale bez mocnego zgniatania. Można między warstwy włożyć bibułę bezkwasową, żeby ograniczyć tarcie i powstawanie linii zagięcia.
Dobrą praktyką jest także przewietrzenie jedwabnej rzeczy po każdym noszeniu – powieszenie jej na kilka godzin na zewnątrz szafy. Często to wystarczy, żeby ubranie odzyskało formę, a część drobnych zagnieceń sama zniknęła, bez konieczności ponownego prania czy prasowania.